Likidasyon Nedir ve Nasıl Önlenir
Likidasyon, kaldıraçlı bir pozisyonun teminatı yetersiz hale geldiğinde borsa tarafından zorla kapatılmasıdır. Piyasa size karşı yeterince hareket eder, teminatınız belirli bir eşiğin altına düşer, ve borsa pozisyonu sizin onayınızı beklemeden kapatır.
Çoğu tanım burada biter. Oysa asıl bilinmesi gereken şey tanım değil: likidasyon fiyatınız pozisyonu açtığınız anda zaten bellidir ve hesaplanabilir. Çoğu kişi onu hiç hesaplamaz.
Bu yazıda likidasyonun mekaniği, likidasyon fiyatınızı kendiniz nasıl bulacağınız, kaldıraç seviyesinin bu mesafeyi ne kadar kısalttığı ve önlemenin beş somut yolu var.
Likidasyon nasıl gerçekleşir
Kaldıraçlı işlemde pozisyonun tamamını siz finanse etmezsiniz. Bir kısmını teminat olarak koyarsınız, kalanını borsa sağlar.
3.000 dolarlık teminatla 10x kaldıraç kullanırsanız 30.000 dolarlık pozisyon taşırsınız. Kâr da zarar da 30.000 dolar üzerinden hesaplanır, ama riske attığınız para 3.000 dolardır.
Fiyat aleyhinize hareket ettikçe zarar teminatınızdan düşülür. Teminat, borsanın belirlediği sürdürme teminatı seviyesinin altına indiğinde borsa pozisyonu kapatır. Bu noktaya likidasyon fiyatı denir.
Önemli ayrım: likidasyon bir ceza değil, bir tasfiye işlemidir. Borsa kendi alacağını korur. Sizin geri kalan teminatınız çoğunlukla sıfıra yakındır.
Likidasyon fiyatınızı nasıl hesaplarsınız
Kaba yaklaşım basittir ve kaldıraç seviyesinden çıkar.
Likidasyona olan yaklaşık mesafe, yüzde olarak, 100 bölü kaldıraç oranıdır.
| Kaldıraç | Likidasyona yaklaşık mesafe |
|---|---|
| 2x | %50 |
| 3x | %33 |
| 5x | %20 |
| 10x | %10 |
| 20x | %5 |
| 50x | %2 |
| 100x | %1 |
Somut örnek. 50.000 dolardan 10x long açtınız. Yaklaşık likidasyon fiyatınız 45.000 dolar civarıdır. Bitcoin'in tek bir günde yüzde 10 hareket etmesi olağan dışı değildir.
Bu tablo iyimserdir. Gerçek likidasyon fiyatı her zaman daha yakındır, çünkü hesaba üç şey daha girer:
- Sürdürme teminatı. Borsa teminatınızın tamamen bitmesini beklemez, belirli bir yüzdenin altına düşünce kapatır.
- İşlem komisyonları. Açılış ve kapanış komisyonları teminattan düşer.
- Fonlama oranı. Vadeli pozisyonlarda periyodik olarak ödenir ve teminatı yavaşça eritir.
Bu üçü birlikte, 10x'te gerçek mesafeyi yüzde 10 yerine yüzde 8-9 seviyesine çeker. Borsanızın pozisyon ekranındaki likidasyon fiyatı bunları içerir ve tahmininizden her zaman daha yakındır.
Neden düşündüğünüzden daha yakın
Üç sık yapılan hata mesafeyi kısaltır.
Kaldıracın çarpan olarak düşünülmesi. 10x kaldıraç "kârımı 10 katına çıkarır" olarak okunur. Aynı anda "hata payımı 10'a böler" anlamına da gelir. İkinci cümle nadiren kurulur.
Pozisyonun ortalanması. Zarardaki pozisyona ekleme yapmak ortalama girişi düşürür ama teminatı da tüketir. Likidasyon fiyatı yaklaşır, uzaklaşmaz.
Aynı yönde birden fazla pozisyon. Üç farklı altcoinde long taşımak, üç farklı risk değil tek bir riskin üç parçasıdır. Sert düşüşte kripto varlıklar arasındaki korelasyon bire yaklaşır ve üçü aynı anda likide olur.
Likidasyon kaskadı
Likidasyonların neden aynı anda kümelendiğini merak ettiyseniz cevap burada.
Likidasyon, borsanın piyasaya gönderdiği zorunlu bir emirdir. Long pozisyon likide olduğunda, piyasaya bir satış emri girer. Yeterince long aynı seviyede likide olursa, bu satışlar fiyatı daha da aşağı iter, bu da bir sonraki likidasyon seviyesini tetikler.
Bu yüzden düşüşler bazen dik ve ani olur. Fiyat yeni bir bilgi nedeniyle değil, mekanik olarak düşer.
Pratik sonucu şu: yoğun likidasyon bölgeleri, fiyatın hızlı geçtiği bölgelerdir. Likidasyon fiyatınızı kalabalık seviyelerin yakınına koymak, orada durulacağını varsaymak anlamına gelir.
AlgoTitan stratejileri risk seviyesi ve maksimum düşüş bakımından farklılaşır ve her biri 14 gün boyunca gerçek piyasa verileriyle demo modda izlenebilir. Demo modda sanal bakiye kullanılır. İşlem yapmak, ana para kaybı dâhil zarar riski içerir. Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Stratejilere göz atın
Likidasyon nasıl önlenir
Beş somut yöntem, etkililik sırasına göre.
1. Kaldıracı düşürün
En doğrudan yöntem ve en az uygulanan. 20x'ten 5x'e inmek likidasyona olan mesafeyi yüzde 5'ten yüzde 20'ye çıkarır. Dört katına.
Kaldıraç düşürmenin maliyeti daha küçük kârdır. Getirisi ise pozisyonun hayatta kalmasıdır. Uzun vadede ikincisi daha değerlidir, çünkü likide olan pozisyon sonraki hareketi hiç göremez.
2. Pozisyon büyüklüğünü çıkış seviyesinden hesaplayın
Sıralamayı tersine çevirin. Önce "ne kadar alayım" diye sormayın. Önce nerede yanıldığınızı kabul edeceğinizi belirleyin, sonra büyüklüğü ondan türetin.
Sermayenizin yüzde 1'ini riske atıyorsanız ve çıkış seviyeniz girişten yüzde 4 uzaktaysa, pozisyon büyüklüğü sermayenin yüzde 25'idir. Bu yaklaşımı risk yönetimi yazımızda ayrıntılı anlatıyoruz.
3. Çıkış seviyenizi likidasyon fiyatının çok önüne koyun
Likidasyon bir risk yönetimi aracı değildir. Risk yönetiminin başarısız olduğunun kanıtıdır.
Çıkış seviyeniz devredeyse, pozisyonu siz kapatırsınız ve teminatınızın bir kısmı kalır. Likidasyona bırakırsanız borsa kapatır ve teminatınız pratikte biter. Aradaki fark, aynı yanlış tahminin size ne kadara mal olduğudur.
4. Teminatı izole edin
Çoğu borsa çapraz teminat ile izole teminat arasında seçim sunar.
Çapraz teminatta hesabınızdaki tüm bakiye tek bir pozisyonun teminatı olarak kullanılabilir. Tek bir hatalı pozisyon tüm hesabı likide edebilir.
İzole teminatta risk o pozisyona ayırdığınız tutarla sınırlıdır. Kaldıraç kullanıyorsanız izole teminat neredeyse her zaman daha doğru seçimdir.
5. Kaldıraç kullanmayın
En basit ve en az konuşulan seçenek. Spot işlemde likidasyon diye bir şey yoktur. Fiyat düşerse pozisyonunuz değer kaybeder, ama kimse onu sizin adınıza kapatmaz. Beklemeye devam edebilirsiniz.
Kaldıraç, hata payınızı satın aldığınız bir üründür. Piyasayı doğru okuduğunuzu henüz kanıtlamadıysanız, satacak hata payınız yoktur.
Likidasyon olduktan sonra ne olur
Pozisyon kapanır ve o pozisyona ayrılmış teminat gider. İzole teminat kullandıysanız kayıp o tutarla sınırlıdır. Çapraz teminat kullandıysanız hesabın geri kalanı da kullanılmış olabilir.
Sık sorulan bir soru: borsaya borçlu kalır mısınız? Standart koşullarda hayır. Borsaların tasfiye mekanizması pozisyonu negatife düşmeden kapatmayı hedefler. Çok sert ve boşluklu hareketlerde negatif bakiye oluşabilir, bu durumda borsaların sigorta fonu devreye girer. Ama bu bir garanti değildir ve borsadan borsaya değişir.
Sık sorulan sorular
Likidasyon nedir? Kaldıraçlı bir pozisyonun teminatı sürdürme seviyesinin altına düştüğünde borsa tarafından zorla kapatılmasıdır.
Likidasyon fiyatı nasıl hesaplanır? Kaba yaklaşım: likidasyona mesafe yaklaşık olarak 100 bölü kaldıraç oranıdır. 10x kaldıraçta yaklaşık yüzde 10. Gerçek mesafe sürdürme teminatı, komisyonlar ve fonlama oranı nedeniyle daha kısadır. Borsanızın gösterdiği rakam bunları içerir.
Spot işlemde likidasyon olur mu? Hayır. Likidasyon yalnızca kaldıraçlı ve marjinli pozisyonlarda gerçekleşir.
Likidasyondan sonra borsaya borçlu kalır mıyım? Standart koşullarda hayır. Çok sert hareketlerde negatif bakiye oluşabilir ve borsaların sigorta fonu devreye girer. Bu bir garanti değildir.
Kaç kat kaldıraç güvenlidir? Güvenli bir kaldıraç seviyesi yoktur, sadece daha uzun ve daha kısa mesafeler vardır. 2x'te likidasyon yüzde 50 uzaktadır, 20x'te yüzde 5. Hangi mesafenin sizin için yeterli olduğu, taşıdığınız varlığın günlük hareket aralığına bağlıdır.
Stop loss likidasyonu önler mi? Likidasyon fiyatının yeterince önüne konulduysa ve emir gerçekleşebiliyorsa evet. Çok hızlı ve boşluklu hareketlerde emir beklenenden kötü bir fiyattan gerçekleşebilir.
Kısaca
Likidasyon rastgele bir olay değildir. Likidasyon fiyatınız pozisyonu açtığınız anda bellidir, ve kaldıraç oranı o mesafeyi doğrudan belirler. 10x'te yaklaşık yüzde 10, 20x'te yaklaşık yüzde 5, üstelik komisyonlar ve fonlama bu mesafeyi daha da kısaltır.
Önlemenin yolları teknik değil aritmetiktir: kaldıracı düşürmek, pozisyonu çıkış seviyesinden hesaplamak, çıkışı likidasyonun çok önüne koymak, teminatı izole etmek. Ve en basiti, kaldıraç kullanmamak.
AlgoTitan stratejileri, borsa bağlantısı ve ödeme olmadan 14 gün boyunca gerçek piyasa verileriyle demo modda çalışır ve her birinin kendi risk seviyesi ile maksimum düşüşü vardır. Demo sonuçları simülasyona dayanır; komisyonlar, fiyat kayması ve likidite nedeniyle gerçek işlem sonuçlarından farklı olabilir. Geçmiş performans gelecekteki sonuçları garanti etmez. Bu bir yatırım tavsiyesi değildir.
